Dutkanfidnu čielggadit sápmelaččaid vuogáiduvvama dálkkádatrievdamii - Tutkâmhaahâ selvâttiđ sämmilij vuáhádum šoŋŋâdâhnubástusân - Tuʹtǩǩeemhaʹŋǩǩõs čiõlggeed saaʹmi šiõttlõõvvmõõžž ääim-muttsa

Dutkanfidnu čielggadit sápmelaččaid vuogáiduvvama dálkkádatrievdamii

Oulu universiteahta Birasdearvvašvuođa ja geahpesdávddaid dutkanguovddáš (CERH) lea álggahan dutkanfidnu SAAMI – sápmelaččaid vuogáiduvvan dálkkádatrievdamii. Fidnu ulbmilin lea ohcat vugiid dasa, mot sápmelaččat sáhttet vuogáiduvvat dálkkádatrievdamii ja makkár doaibmabijuid dát gáibida. Fidnus buvttaduvvos dieđus ávkahuvvet mearrideaddjit, dieđasearvvuš ja sápmelaččat ieža.

Fidnus duddjojuvvo ollislašgovva dálkkádatrievdama váikkuhusain sámi ruovttuguovllu birrasii, sámi kultuvrii, sámiid dearvvašvuhtii ja buresbirgejupmái ja oba sámi servošii Suomas. Dutkamuš vuođđuduvvá dutkandihtui ja antropologalaš gieddebargguide.

”Dálkkádatrievdama váikkuhusat sápmelaččaid eallimii leat ollislaččat, daningo sámi kultuvra ja sámegiella sihke sápmelaččaid eallinvuohki ja dearvvašvuohta čatnasit lávga lundui, mii rievdá jođánit. Dán dihte sápmelaččat leat earenoamáš hearkkit dálkkádatrievdama váikkuhusaide”, muitala fidnu jođiheaddji, professor Jouni Jaakkola Oulu universiteahtas. “Bargat Máilmmi dearvvašvuohtaorganisašuvnna ovttasbargoguovddážin globála rievdama, birrasa ja álbmotdearvvašvuođa suorggis. Diehtu dálkkádatrievdama váikkuhusain álgoálbmogiid dearvvašvuhtii ja buresbirgejupmái váillahuvvo maid Máilmmi dearvvašvuohtaorganisašuvnnas”, Jaakkola deattuha.

Fidnus čielggaduvvo maid, mot álbmotlaš ja riikkaidgaskasaš prográmmat ja strategiijat, mat gieđahallet dálkkádatrievdama, váldet vuhtii sápmelaččaid ja sámi kultuvrra dárbbuid. Fidnu dutkit dahket lávga ovttasbarggu sámi servošiin ja čanusjoavkkuiguin.

”Čielggadit, mot dálkkádatrievdan váikkuha sámiid ruovttuguovllu iešguđiide osiide ja sámi kultuvrra ealasvuhtii. Antropologalaš gieddebargguid mielde buktit ovdan sámi servoša dieđuid ja muosáhusaid dálkkádatrievdamis ja dan váikkuhusain”, dutkidoavttit Juvvá Lemet, Klemetti Näkkäläjärvi muitala.

Stáhtaráđi čielggadan- ja dutkandoaimma ruhtademiin ollašuhttojuvvot áigojuvvon fidnu ollesbušeahtta lea 150 000 euro. Fidnu bohtosat ja doaibmabidjoevttohusat almmustuhttojuvvojit jagi 2019 loahpas.

Lassidieđut:

Fidnu jođiheaddji, professor Jouni Jaakkola, Birasdearvvašvuođa ja geahpesdávddaid dutkanguovddáš (CERH), Dálkkasdieđalaš dieđagoddi, Oulu universiteahtta
tel: 040 6720927
jouni.jaakkola(at)oulu.fi

Dutkidoavttir Juvvá Lemet - Klemetti Näkkäläjärvi
tel: 040 4844032
klemetti.nakkalajarvi(at)oulu.fi

Fidnu ruovttusiiddut:

Suomagillii https://www.oulu.fi/cerh-fi/saami
Eŋgelasgillii https://www.oulu.fi/cerh/saami

-----

Tutkâmhaahâ selvâttiđ sämmilij vuáhádum šoŋŋâdâhnubástusân

Oulu ollâopâttuv Pirâstiervâsvuođâ já kepistaavdâi tutkâmkuávdáš (CERH) lii pieijâm joton tutkâmhaavâ SAAMI – sämmilij vuáhádum šoŋŋâdâhnubástusân. Haavâ ulmen lii uuccâđ vuovijd toos, maht sämmiliih pyehtih vuáháduđ šoŋŋâdâhnubástusân já magarijd tooimâid taat váátá. Haavâst pyevtittum tiätu lii ävkkin merideijeid, tieđâsiärvusân já sämmiláid olssis.

Haavâst ráhtoo tutkâmtiätun já antropologâláid kieddipargoid vuáđuduvvee oleskove šoŋŋâdâhnubástus vaikuttâsâin sämmilij päikkikuávlu pirrâsân, sämikulttuurân, sämmilij tiervâsvuotân já pyereestvajemân já oles sämisiärvádâhân Suomâst.

”Šoŋŋâdâhnubástus vaikuttâsah sämmilij elimân láá olesváldáliih, tastko sämikulttuur já sämikielâ sehe sämmilij eellimtääpi já tiervâsvuotâ čonnâseh aldasávt luándun, mii muttoo jotelávt. Taan tiet sämmiliih láá eromâš heerkih šoŋŋâdâhnubástus vaikuttâssáid”, muštâl haavâ jođetteijee, professor Jouni Jaakkola Oulu ollâopâttuvâst. ”Mij toimâp Maailm tiervâsvuođâseervi (Maailman terveysjärjestö) oovtâstpargokuávdážin maailmvijđosii nubástus, pirrâs já aalmugtiervâsvuođâ syergist. Tiätu šoŋŋâdâhnubástus vaikuttâsâin algâaalmugij tiervâsvuotân já pyereestvajemân käibiduvvoo meid Maailm tiervâsvuođâseervist”, Jaakkola tiädut.

Haavâst selvâtteh meid, ete maht aalmugliih já aalmugijkoskâsiih šoŋŋâdâhnubástus kieđâvuššee ohjelmeh já strategiah väldih huámmášumán sämmilijd já sämikulttuur táárbuid. Haavâ totkeeh pargeh aldasii oovtâstpargo sämisiärváduvváin já čonâsjuávhuiguin.

”Mij selvâttep, ete maht šoŋŋâdâhnubástus vaaikut sämmilij päikkikuávlu sierâ oosijd já sämikulttuur eellimvuáimálâšvuotân. Antropologâlij kieddipargoi vievâst mij pyehtip oovdân sämisiärváduv tiäđuid já feerimijd šoŋŋâdâhnubástusâst já ton vaikuttâsâin”, totkeetuáhtár  Klemetti Näkkäläjärvi muštâl. 

Haavâ olášuttoo staatârääđi čielgiittâs- já tutkâmuštooimâ ruttâdem vievâst já ton olesbudjet lii 150 000 eurod. Haavâ puátusijd já toimâiävtuttâsâid almostiteh ive 2019 loopâst.

Lasetiäđuh:

Haavâ jođetteijee, professor Jouni Jaakkola, Pirâstiervâsvuođâ já kepistaavdâi tutkâmkuávdáš (CERH), Talhâstieđâlâš tieđâkodde, Oulu ollâopâttâh
puh: 040 6720927
jouni.jaakkola(at)oulu.fi

Totkeetuáhtár Klemetti Näkkäläjärvi
puh: 040 4844032
klemetti.nakkalajarvi(at)oulu.fi

Haavâ päikkisiijđoh:

Suomâkielân https://www.oulu.fi/cerh-fi/saami
Eŋgâlâskielân https://www.oulu.fi/cerh/saami

-----

Tuʹtǩǩeemhaʹŋǩǩõs čiõlggeed saaʹmi šiõttlõõvvmõõžž ääim-muttsa

Oulu universiteeʹtt Pirrõstiõrvâsvuõđ da ǩeäppnõspuõʒlmi tuʹtǩǩeemkõõskõs (CERH) lij alttääm tuʹtǩǩeemhaʹŋǩǩõõzz SAAMI – saaʹmi šiõttlõõvvmõš ääim-muttsa. Haʹŋǩǩõõzz täävtõssân lij ooccâd vuõʹjjid tõõzz, mäʹhtt sääʹm vuäiʹtte šiõttlõõvvâd ääim-muttsa da måkam tuåimid tät ooudald. Haʹŋǩǩõõzzâst puuʹtʼtum teâđast vuäǯǯa ääuʹǩ mieʹrreei, tiõđõõutstõs da sääʹm jiõčč.

Haʹŋǩǩõõzzâst raajât tuʹtǩǩeemtiõttu da antropolooglaž ǩeʹddtuõjju vuâđđõõvvi obbkoov ääim-muttâz vaikktõõzzin saaʹmi dommvuuʹd pirrõʹsse, sääʹmkulttuuʹre, saaʹmi tiõrvâsvuõʹtte da pueʹrrvââjjma da obb sääʹmõõutstõʹsse Lääʹddjânnmest.

“Ääim-muttâz vaikktõõzz saaʹmi jieʹllma lie obbväʹlddsa, ko sääʹmkulttuur da sääʹmǩiõll di saaʹmi jieʹllemnääʹll da tiõrvâsvuõtt lie ââldâs õhttvuõđâst luõttu, kååʹtt moʹttai jåttlânji. Tän diõtt sääʹm lie samai läđđaz ääim-muttâz vaikktõõzzid”, maainâst haʹŋǩǩõõzz jååʹđteei, professor Jouni Jaakkola Oulu universiteeʹttest. “Tuåimmjep Maaiʹlm tiõrvâsvuõttorganisaatio õhttsažtuâjjkõõskõssân globaal muttâz, pirrõõzz da meertiõrvâsvuõđ sueʹrjest. Teâđ ääim-muttâz vaikktõõzzin alggmeerai tiõrvâsvuõʹtte da pueʹrrvââjjma kaiʹbbjet Maaiʹlm tiõrvâsvuõttorganisaatiost še”, Jaakkola teäddad.

Haʹŋǩǩõõzzâst čiõlggeet še, mäʹhtt meerlaž da meeraikõskksaž ääim-muttâz ǩiõttʼtõõli prograamm da strategia väʹldde lokku saaʹmid da sääʹmkulttuur taarbid. Haʹŋǩǩõõzz tuʹtǩǩeei tuejjee ââldâs õhttsažtuâj sääʹmõõutstõõzzin da čõõnõsjooukivuiʹm.

 “Čiõlggeep, mäʹhtt ääim-muuttâs vaikkat saaʹmi dommvuuʹd jeeʹres vuuʹdid da sääʹmkulttuur jieʹllemviõkkvuõʹtte. Antropolooglaž ǩeʹddtuâjai vuäkka puʹhttep ouʹdde sääʹmõõutstõõzz teâđaid da ǩiõččlâsttmõõžžid ääim-muttsest da tõn vaikktõõzzin”, tuʹtǩǩeeidåhttar Klemetti Näkkäläjärvi mušttal.

Riikksuåvtõõzz čiõlggeem- da tuʹtǩǩeemtuåimmjummuž teäggtõõzzin čõõđteei haʹŋǩǩõõzz obb-budjeʹtt lij 150 000 euʹrred. Haʹŋǩǩõõzz puåđõõzzid da tuåimmčuäjtõõzzid õlmstââʹttet eeʹjj 2019 looppâst.

Lââʹssteâđ:

Haʹŋǩǩõõzz jååʹđteei, professor Jouni Jaakkola, Pirrõstiõrvâsvuõđ da ǩeäppnõspuõʒlmi tuʹtǩǩeemkõõskõs (CERH), Taalkâstiõđlaž tiõđkåʹdd, Oulu universiteʹtt
teʹl: 040 6720927
jouni.jaakkola(at)oulu.fi

Tuʹtǩǩeeidåhttar Klemetti Näkkäläjärvi
teʹl: 040 4844032
klemetti.nakkalajarvi(at)oulu.fi

Haʹŋǩǩõõzz dommseeid:

Lääddas https://www.oulu.fi/cerh-fi/saami
Eŋgglõsǩiõʹlle https://www.oulu.fi/cerh/saami

 

Last updated: 2.7.2019